"Quân sự mà không có chính trị như cây không có gốc, vô dụng lại có hại"

TIN TIÊU ĐIỂM

Danh Bạ Điện thoại


Danh bạ

Học viện Chính trị tổ chức Khai...




Quán triệt quan điểm Đại hội XIV của Đảng vào nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ cán bộ chính trị ở Học viện Chính trị hiện nay

Thứ sáu, 16/10/2026 - 02:22 chiều GMT

Đại hội XIV của Đảng đặt ra những yêu cầu mới đối với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đổi mới giáo dục và đào tạo, chuyển đổi số và xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Chất lượng đội ngũ cán bộ chính trị là một trong những yếu tố trực tiếp tác động đến hiệu lực lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức hoạt động công tác đảng, công tác chính trị (CTĐ, CTCT) trong Quân đội, trực tiếp tác động đến chất lượng xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị làm cơ sở xây dựng Quân đội vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”, xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Trong điều kiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc có những yêu cầu mới, tổ chức lực lượng tiếp tục được điều chỉnh, môi trường thông tin biến đổi nhanh và công nghệ số thâm nhập ngày càng sâu vào hoạt động quân sự, yêu cầu đối với người cán bộ chính trị không dừng lại ở nắm vững tri thức lý luận. Cán bộ chính trị còn phải có năng lực phân tích tình hình, dự báo tư tưởng, tham mưu, tổ chức thực hiện, kiểm tra và xử lý tình huống phù hợp với chức trách, thẩm quyền.

Báo cáo chính trị tại Đại hội XIV xác định nhiệm vụ nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao; đồng thời nhấn mạnh “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực, thể lực và phẩm chất người học, chuẩn hoá chất lượng và kiểm soát chặt chẽ đầu ra” [1]. Đây là định hướng quan trọng để các cơ sở đào tạo trong Quân đội, trong đó có Học viện Chính trị, nghiên cứu cụ thể hóa phù hợp đặc thù quân sự, chính trị và đối tượng đào tạo.

Vấn đề đặt ra không phải thay đổi mục tiêu chính trị của quá trình đào tạo, mà là làm cho mục tiêu ấy được thể hiện thành năng lực nghề nghiệp có thể quan sát, rèn luyện và đánh giá.

Quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về xây dựng Quân đội trong tình hình mới và phương hướng, mục tiêu “không ngừng nâng cao vị thế, uy tín là trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị, nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn quân sự hàng đầu của Quân đội và Quốc gia” [2], làm rõ các yêu cầu đối với đào tạo cán bộ chính trị quân đội; nhận diện những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, giải quyết trong xác định chuẩn đầu ra, thiết kế chương trình, tổ chức dạy học, phát triển đội ngũ giảng viên và đánh giá kết quả đào tạo. Từ đó, đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ cán bộ chính trị ở Học viện Chính trị, gắn đổi mới giáo dục, đào tạo với năng lực thực hiện chức trách, nhiệm vụ của cán bộ chính trị ở đơn vị là vấn đề cấp thiết hiện nay.

1. Những định hướng của Đại hội XIV và yêu cầu đối với đào tạo cán bộ chính trị ở Học viện Chính trị

Thứ nhất, đổi mới giáo dục, đào tạo phải đặt trong yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Báo cáo chính trị tại Đại hội XIV khẳng định “giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai dân tộc” [3], đồng thời yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực ở những lĩnh vực, ngành nghề trọng điểm, chiến lược. Đối với Quân đội, nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ được nhận diện qua trình độ học vấn, bằng cấp hay khả năng sử dụng công nghệ, mà còn qua bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, phương pháp công tác và khả năng hoàn thành nhiệm vụ trong điều kiện khó khăn, phức tạp. Vì vậy, đổi mới đào tạo cán bộ chính trị phải bảo đảm tính thống nhất giữa giáo dục chính trị, rèn luyện nhân cách và phát triển năng lực thực hành chức trách.

Thứ hai, xây dựng Quân đội hiện đại đòi hỏi phát huy vai trò nhân tố chính trị, tinh thần. Đại hội XIV yêu cầu: “Xây dựng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và Nhân dân” [4]. Từ định hướng này có thể thấy, hiện đại hóa vũ khí, trang bị và tổ chức lực lượng phải đi liền với xây dựng tổ chức đảng vững mạnh, giữ vững trận địa tư tưởng, tăng cường đoàn kết, kỷ luật và ý chí quyết tâm. Cán bộ chính trị là lực lượng giữ vai trò nòng cốt trong tham mưu và tổ chức nhiều nội dung công tác đó theo chức trách được giao.

Thứ ba, sự phát triển của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số làm thay đổi điều kiện thực hiện CTĐ, CTCT. Văn kiện Đại hội XIV đặt nhiệm vụ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong tổng thể định hướng phát triển đất nước [5]; đồng thời chú trọng bảo vệ “an ninh mạng – dữ liệu” và “xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho lực lượng vũ trang” [6]. Với cán bộ chính trị, yêu cầu đặt ra là năng lực sử dụng công cụ số để nắm tình hình, quản lý thông tin, tổ chức tuyên truyền, giáo dục và phối hợp công tác; đồng thời phải có khả năng nhận diện thông tin sai lệch, bảo vệ bí mật và tuân thủ quy định về an toàn thông tin.

Thứ tư, đổi mới phương thức đào tạo phải hướng vào hiệu quả thực chất. Định hướng “chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực, thể lực và phẩm chất người học” được nêu trong Báo cáo chính trị [7]. Đối với đào tạo cán bộ chính trị, đây không phải sự đối lập giữa lý luận với thực hành. Tri thức lý luận giữ vai trò nền tảng, còn thực hành là môi trường kiểm nghiệm khả năng vận dụng lý luận vào giải quyết vấn đề thực tiễn đặt ra. Đổi mới phải khắc phục cả hai biểu hiện: thiên về ghi nhớ khái niệm, thiếu vận dụng; hoặc coi trọng thao tác tình huống mà xem nhẹ nguyên tắc, cơ sở chính trị và pháp lý.

2. Những vấn đề đặt ra đối với nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ chính trị ở Học viện Chính trị hiện nay

2.1. Từ mục tiêu đào tạo tổng quát đến chuẩn năng lực thực hiện chức trách. Một chương trình có thể xác định đúng mục tiêu nhưng chưa chắc đã đo được mức độ đạt mục tiêu nếu các yêu cầu còn dừng ở những diễn đạt chung như “nắm vững”, “hiểu sâu”, “vận dụng tốt”. Đối với cán bộ chính trị, chuẩn đầu ra cần được cụ thể hóa thành các nhóm năng lực: nhận thức và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; tham mưu cho cấp ủy, người chỉ huy; xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch CTĐ, CTCT; tiến hành giáo dục chính trị, quản lý tư tưởng; công tác tổ chức, cán bộ, chính sách, dân vận theo chức trách; phối hợp xử lý tình huống và đánh giá kết quả hoạt động. Từng nhóm năng lực cần có chỉ báo, mức độ đạt và phương thức kiểm tra phù hợp.

2.2. Mối quan hệ giữa tính cơ bản, hệ thống với tính cập nhật, thực tiễn. Đào tạo cán bộ chính trị đòi hỏi nền tảng lý luận Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, pháp luật Nhà nước và các nguyên tắc tổ chức, hoạt động của Quân đội. Tuy nhiên, chỉ cung cấp hệ thống tri thức cơ bản sẽ chưa đủ nếu thiếu cập nhật những vấn đề thực tiễn về tổ chức lực lượng, tâm lý quân nhân, môi trường mạng, kỷ luật, quan hệ quân – dân và những hình thức tác động mới đối với nhận thức chính trị. Mặt khác, việc cập nhật thời sự không được làm đứt gãy cấu trúc khoa học của chương trình. Cần có cơ chế chọn lọc tình huống điển hình để làm rõ nguyên lý, nguyên tắc và phương pháp giải quyết.

2.3. Mối quan hệ giữa giảng dạy, nghiên cứu khoa học và tổng kết thực tiễn. Tài liệu giảng dạy chỉ thực sự có sức thuyết phục khi được bổ sung bằng những kết quả nghiên cứu có phương pháp, có chứng cứ và được kiểm tra trong thực tiễn. Đối với CTĐ, CTCT, những kinh nghiệm từ đơn vị cơ sở, diễn tập, huấn luyện, quản lý bộ đội và xử lý tình huống tư tưởng có giá trị lớn, nhưng cần được khái quát thành vấn đề khoa học chứ không chỉ kể lại sự việc. Điều này đòi hỏi cơ chế phối hợp giữa khoa chuyên ngành, cơ quan quản lý đào tạo, đơn vị thực tế và học viên; đồng thời có quy trình thẩm định, phân loại tài liệu theo mức độ được phép sử dụng.

2.4. Yêu cầu đổi mới phương pháp học tập và đánh giá. Các hình thức giảng bài, xêmina, thảo luận, viết thu hoạch vẫn cần thiết, song phải được thiết kế để kiểm tra tư duy và năng lực hành động. Chẳng hạn, thay vì chỉ yêu cầu trình bày nhiệm vụ của cán bộ chính trị, có thể giao một tình huống đơn vị xuất hiện biểu hiện dao động tư tưởng, tin giả lan truyền hoặc mâu thuẫn trong tập thể; học viên phải xác định căn cứ, nhận diện nguyên nhân, lựa chọn thẩm quyền xử lý, lập kế hoạch tham mưu và dự kiến tiêu chí đánh giá kết quả. Cách tiếp cận này giúp phân biệt khả năng nhắc lại kiến thức với năng lực vận dụng có trách nhiệm.

2.5. Yêu cầu về năng lực số và đạo đức nghề nghiệp. Công nghệ số mở rộng khả năng tiếp cận tài liệu, mô phỏng tình huống, đánh giá quá trình học tập và hợp tác nghiên cứu. Tuy nhiên, công nghệ cũng làm tăng nguy cơ sao chép máy móc, lệ thuộc vào nội dung do trí tuệ nhân tạo tạo ra, sai lệch nguồn dẫn và lộ lọt thông tin. Do đó, năng lực số của cán bộ chính trị phải bao gồm kỹ năng kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu, sử dụng công cụ đúng quy định và chịu trách nhiệm đối với sản phẩm chuyên môn. Công nghệ chỉ hỗ trợ quá trình nhận thức và quyết định; không thay thế bản lĩnh, sự phán đoán và trách nhiệm chính trị của con người.

3. Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ chính trị ở Học viện Chính trị hiện nay

Một là, cụ thể hóa tinh thần Đại hội XIV thành hệ thống chuẩn đầu ra theo chức trách, nhiệm vụ. Cần rà soát chuẩn đầu ra theo từng loại hình, trình độ đào tạo và vị trí công tác dự kiến của học viên; xây dựng ma trận liên kết giữa mục tiêu, học phần, hoạt động học tập và công cụ đánh giá. Mỗi năng lực cần có biểu hiện có thể kiểm chứng, ví dụ: phân tích đúng tình huống; lựa chọn căn cứ phù hợp; xây dựng được phương án tham mưu; tổ chức được một hoạt động CTĐ, CTCT; đánh giá được kết quả và điều chỉnh biện pháp. Không đồng nhất chuẩn đầu ra với danh mục kiến thức cần ghi nhớ, cũng không đặt ra tiêu chí vượt quá thời gian, điều kiện và trình độ đào tạo.

Hai là, đổi mới chương trình theo hướng kết hợp nền tảng lý luận với thực hành nghề nghiệp. Trên cơ sở bảo đảm tính chính trị, khoa học và hệ thống, cần tăng tỷ trọng các hoạt động xử lý tình huống, diễn tập tham mưu, thực hành xây dựng văn kiện, kế hoạch, tổ chức sinh hoạt và điều hành hoạt động chính trị ở đơn vị. Các tình huống phải được thiết kế theo mức độ từ đơn giản đến phức tạp, có dữ kiện đủ để học viên phân tích và có tiêu chí chấm rõ ràng. Nội dung mới về an ninh mạng, truyền thông số, quản lý tư tưởng trong môi trường số cần được lồng ghép có chọn lọc, tránh bổ sung dàn trải làm quá tải chương trình.

Ba là, lấy chất lượng đội ngũ giảng viên làm khâu then chốt của đổi mới. Giảng viên cần vừa vững lý luận, nắm chắc đường lối, nguyên tắc, quy định, vừa hiểu thực tiễn tổ chức CTĐ, CTCT ở các loại hình đơn vị. Cần phát huy chế độ đi thực tế, nghiên cứu chuyên đề, tham gia tổng kết thực tiễn, sinh hoạt học thuật và dự giờ, rút kinh nghiệm. Đánh giá giảng viên không chỉ dựa vào số giờ giảng hay số lượng công trình, mà cần quan tâm chất lượng học liệu, năng lực tổ chức hoạt động học tập, hiệu quả hướng dẫn học viên giải quyết vấn đề và mức độ đóng góp cho đổi mới chương trình.

Bốn là, đổi mới đánh giá kết quả đào tạo theo hướng thực chất, đa phương thức. Cần kết hợp đánh giá kiến thức nền tảng với đánh giá sản phẩm thực hành, năng lực lập luận, năng lực xử lý tình huống và tác phong công tác. Đối với bài tập tình huống, bảng tiêu chí cần làm rõ mức độ đúng về quan điểm, căn cứ, quy trình, tính khả thi, khả năng phối hợp và chất lượng tự đánh giá. Tăng cường đánh giá quá trình nhưng không xem nhẹ kiểm tra tổng hợp cuối học phần. Kết quả đánh giá phải được phân tích để điều chỉnh nội dung, phương pháp và tổ chức đào tạo, thay vì chỉ dùng để xếp loại học viên.

Năm là, gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn và phản hồi từ đơn vị. Học viện cần chú trọng lựa chọn những vấn đề nảy sinh từ hoạt động lãnh đạo, chỉ huy, quản lý bộ đội và CTĐ, CTCT làm đề tài, chuyên đề và tình huống giảng dạy. Có thể xây dựng ngân hàng tình huống được thẩm định, cập nhật theo nhóm nhiệm vụ; tổ chức trao đổi chuyên môn với cán bộ thực tiễn; khảo sát phù hợp đối với cán bộ sau tốt nghiệp và đơn vị sử dụng. Phản hồi cần được phân tích theo nhóm năng lực cụ thể, tránh đánh giá cảm tính hoặc quy kết nguyên nhân thiếu căn cứ. Tài liệu sử dụng phải tuân thủ nghiêm các quy định về bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật quân sự.

Sáu là, thúc đẩy chuyển đổi số trong đào tạo theo nguyên tắc an toàn, hiệu quả và có kiểm soát. Ưu tiên số hóa học liệu được phép lưu hành, xây dựng kho tài liệu chuyên ngành có nguồn gốc rõ ràng, ứng dụng công cụ hỗ trợ kiểm tra, đánh giá và mô phỏng tình huống. Khuyến khích giảng viên, học viên khai thác trí tuệ nhân tạo cho những công việc phù hợp, nhưng phải có quy định về kiểm chứng, trích dẫn, bảo mật và trách nhiệm cá nhân. Hiệu quả chuyển đổi số cần đo bằng chất lượng học tập, khả năng tiếp cận tri thức và hiệu suất quản lý, không chỉ bằng số lượng phần mềm hoặc thiết bị được trang bị.

Bảy là, tăng cường sự lãnh đạo, quản lý và bảo đảm điều kiện thực hiện. Đổi mới đào tạo là nhiệm vụ liên quan đồng thời đến cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chức năng, khoa giáo viên và đơn vị quản lý học viên. Vì vậy, cần thống nhất lộ trình, phân định trách nhiệm, lựa chọn khâu đột phá và có cơ chế kiểm tra định kỳ. Trong điều kiện nguồn lực có hạn, nên ưu tiên những đổi mới có khả năng tạo chuyển biến trực tiếp đối với chất lượng dạy và học: chuẩn hóa yêu cầu đầu ra, nâng cao chất lượng học liệu, bồi dưỡng giảng viên và hoàn thiện phương pháp đánh giá. Mọi thay đổi phải được thử nghiệm, sơ kết và điều chỉnh trước khi nhân rộng.

Về tổ chức thực hiện, có thể triển khai theo ba bước liên hoàn: trước hết rà soát mục tiêu và chuẩn đầu ra của các chương trình; tiếp đó lựa chọn một số học phần để thí điểm phương pháp, công cụ đánh giá mới; cuối cùng tổng kết dựa trên minh chứng học tập và phản hồi từ các bên liên quan để hoàn thiện, mở rộng. Cách làm này bảo đảm sự thận trọng cần thiết đối với đào tạo quân sự, đồng thời tạo không gian cho đổi mới có căn cứ.

Đại hội XIV của Đảng đặt ra những định hướng quan trọng về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, chuyển đổi phương thức giáo dục và đào tạo, đẩy mạnh khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Vận dụng những định hướng đó vào đào tạo cán bộ chính trị quân đội cần được thực hiện bằng những đổi mới cụ thể, đồng bộ, có tiêu chí kiểm chứng; trong đó trọng tâm là gắn chặt kiến thức lý luận với năng lực thực hiện chức trách, nhiệm vụ ở đơn vị.

Đối với Học viện Chính trị, yêu cầu có tính xuyên suốt là giữ vững mục tiêu, nguyên tắc, bản chất chính trị của quá trình đào tạo, đồng thời đổi mới mạnh mẽ cách tổ chức dạy học, nghiên cứu và đánh giá theo hướng thực chất. Chất lượng đào tạo chỉ được khẳng định đầy đủ khi phẩm chất và năng lực được hình thành trong nhà trường tiếp tục phát huy hiệu quả trong thực tiễn công tác. Đây vừa là định hướng đổi mới, vừa là tiêu chuẩn để xem xét giá trị của các giải pháp được đề xuất.

Tác giả: Ths Chu Văn Quang
Nguồn: Khoa CTĐ, CTCT/HVCT