Triết lý giáo dục “Tiên phong – Nhân văn – Mẫu mực – Đổi mới – Phát triển” của Học viện Chính trị là sự kết tinh hệ thống giá trị về chính trị, tư tưởng, văn hóa của Đảng, dân tộc, Quân đội và tinh thần của thời đại. Để triết lý giáo dục thực sự thấm sâu, lan tỏa và trở thành hiện thực, trong số các chủ thể giáo dục, đào tạo ở Học viện thì giảng viên giữ vai trò quyết định.

Học viện Chính trị là một trong những trung tâm giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị, nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn quân sự hàng đầu của Quân đội và quốc gia. Nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của thực tiễn cách mạng đặt ra, Học viện đã khái quát và công bố triết lý giáo dục: “Tiên phong – Nhân văn – Mẫu mực – Đổi mới – Phát triển”. Đây không chỉ là tuyên ngôn mà còn khẳng định rõ ràng hơn về vai trò, vị thế, uy tín và trách nhiệm xã hội của Học viện hướng đến mục tiêu đào tạo đội ngũ cán bộ chính trị, giảng viên, cán bộ nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn có bản lĩnh chính trị kiên định, vững vàng, tư duy lý luận sắc bén, đạo đức trong sáng, phương pháp, tác phong mẫu mực và năng lực thực tiễn cao.

Nhằm thực hiện triết lý trên, đòi hỏi các tổ chức, lực lượng, đặc biệt là giảng viên của Học viện quán triệt và phát huy trách nhiệm trên những nội dung chủ yếu sau:

Thứ nhất, trách nhiệm trong thực hiện “Tiên phong”. Tiên phong là “đi đầu, dẫn dắt, gương mẫu trong tư tưởng, lý luận, hành động và phương pháp giáo dục, đào tạo”[1]. Nhằm đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Học viện, đòi hỏi giảng viên phát huy vai trò tiên phong về mọi mặt, trong đó tập trung:

Tiên phong về tư tưởng, lý luận:Giảng viên phải không ngừng học tập, tu dưỡng, rèn luyện trở thành “người chiến sĩ tiên phong trên mặt trận tư tưởng”, những chuyên gia, nhà khoa học, nhà tư tưởng có trình độ lý luận sâu, năng lực phân tích sắc bén, khả năng phát hiện vấn đề khoa học và hình thành nên các quan điểm lý luận mới. Không chỉ trang bị hệ thống lý luận đã có, mà còn biết tiếp tục nghiên cứu làm rõ, làm sâu sắc hơn và thường xuyên cập nhật, bổ sung, phát triển và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào thực tiễn quân sự, quốc phòng, xây dựng Quân đội, bảo vệ Tổ quốc.

Tiên phong về hành động:Giảng viên không chỉ tiên phong về tư tưởng, lý luận mà còn là những người tiên phong về hành động trong thực hiện đổi mới, sáng tạo và chuyển đổi số trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học và đấu tranh tư tưởng, lý luận. Sẽ không thể có những bài giảng hay, sản phẩm khoa học có chất lượng và đấu tranh tư tưởng, lý luận sắc bén nếu giảng viên không ngừng tìm tòi, tiên phong trong đổi mới, sáng tạo về nội dung, hình thức và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong các hoạt động này.

Tiên phong về phương pháp:Nhằm đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học của Học viện đòi hỏi giảng viên phải làm chủ và phát huy hiệu quả các phương pháp dạy học tích cực, hiện đại. Chuyển mạnh từ truyền đạt một chiều sang phát triển tư duy của học viên, dạy người học cách học, cách tư duy, cách giải quyết vấn đề thực tiễn. Nâng cao năng lực, khuyến khích tinh thần tự học, tạo điều kiện hình thành, phát triển tư duy phản biện và năng lực hành động của học viên theo mô hình, mục tiêu đào tạo và chuẩn đầu ra đáp ứng yêu cầu đòi hỏi, nhu cầu của thực tiễn đơn vị.

Thứ hai, trách nhiệm trong thực hiện “Nhân văn”. Nhân văn với hàm ý là “lấy con người làm trung tâm; tôn trọng, phát huy giá trị, phẩm chất, năng lực và sự phát triển toàn diện của người học”[2]. Ở Học viện Chính trị, học viên được xác định là “trung tâm” của quá trình giáo dục, đào tạo. Vì vậy, trong giảng dạy, giảng viên xem người học là chủ thể của quá trình học tập, biết khích lệ tư duy độc lập, sáng tạo và tinh thần tự học, tự nghiên cứu của họ. Tôn trọng nhân cách, phát huy giá trị, phẩm chất, năng lực vì sự phát triển toàn diện của người học. Trang bị cho người học không chỉ là kiến thức mà quan trọng hơn là “truyền cảm hứng” về mục tiêu, lý tưởng sống, phẩm chất đạo đức, nhân cách của người quân nhân cách mạng. Trong mọi lúc, mọi nơi luôn sẵn sàng lắng nghe, thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng, kịp thời động viên, chia sẻ, giải quyết những khó khăn, vướng mắc này trong quá trình giảng dạy, nghiên cứu, học tập, công tác. Xây dựng, vun đắp mối quan hệ, tình cảm thầy trò dựa trên cơ sở nền tảng tôn trọng, hiểu biết, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ, trưởng thành, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.

Thứ ba, trách nhiệm trong thực hiện “Mẫu mực”. Mẫu mực là “chuẩn mực, gương mẫu, mô phạm trong tổ chức, quản lý, giảng dạy, học tập, nghiên cứu và rèn luyện”[3]. Trong một môi trường sư phạm với bề dày truyền thống và vị thế, uy tín trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quân đội, Học viện luôn yêu cầu và đặt ra đòi hỏi cao về sự mẫu mực. Tri thức khoa học chỉ thực sự có giá trị thuyết phục khi gắn liền với phẩm chất, đạo đức của người truyền đạt. Vì vậy, đối với giảng viên ở Học viện luôn nêu cao ý thức, trách nhiệm trong giữ gìn chuẩn mực về đạo đức, lối sống, tri thức, phương pháp, tác phong quân nhân – nhà giáo – nhà khoa học. Vinh dự càng cao, trách nhiệm càng lớn, đòi hỏi giảng viên thực hiện thống nhất giữa nói đi đôi với làm, không chỉ nói về đạo đức cách mạng mà phải sống đúng theo những điều mình dạy. Chất lượng giảng dạy, nghiên cứu khoa học, đấu tranh tư tưởng, lý luận ở Học viện Chính trị chỉ được tạo ra trên cơ sở sự mô phạm, mẫu mực của người thầy. Nhân cách mẫu mực của giảng viên Học viện chính là tấm gương phản chiếu đầy đủ và chính xác nhất trong xây dựng, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chính trị, giảng viên, cán bộ nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn cho Quân đội và quốc gia.

Thứ tư, trách nhiệm trong thực hiện “Đổi mới”. Đổi mới là “động lực để nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo và nghiên cứu; là sự thích ứng với yêu cầu mới của thời đại”[4]. Đổi mới là yêu cầu, đòi hỏi tất yếu khách quan đặt ra trước tác động mạnh mẽ từ cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, từ nhiệm vụ xây dựng Quân đội hiện đại, từ phương châm “chất lượng đào tạo của nhà trường là khả năng chiến đấu của đơn vị”… Trước yêu cầu mới đặt ra, đòi hỏi giảng viên phải không ngừng đổi mới về mọi mặt, trước tiên là đổi mới về tư duy. Mỗi giảng viên phải hiểu rằng sự phát triển của Học viện Chính trị hiện nay tùy thuộc vào mức độ tiếp cận và thực hiện chuyển đổi số trong các khâu, các bước của quá trình đào tạo. Học viện sẽ không thể phát triển theo kịp, thậm chí là tụt hậu lại phía sau nếu không nắm bắt và tận dụng tối đa thành tựu của khoa học. Trong xu thế đó đòi hỏi giảng viên tích cực, tự giác hơn trong tiếp cận tri thức, nâng cao hiểu biết và phát triển năng lực chuyển đổi số để đáp ứng ngang tầm với yêu cầu, nhiệm vụ. Với tinh thần đổi mới để sáng tạo, tạo ra ngày càng nhiều giá trị mới và chống lại tư tưởng, biểu hiện trông chờ, ỷ lại, dập khuôn máy móc.

Thứ năm, trách nhiệm trong thực hiện “Phát triển”. Phát triển là “quá trình vươn lên không ngừng về chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học của đội ngũ cán bộ, giảng viên và uy tín của Học viện”[5]. Trong chặng đường gần 75 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, lớp lớp các thế hệ cán bộ, giảng viên, học viên, nhân viên, chiến sĩ của Học viện đã tô thắm truyền thống: “Kiên định và phát triển, đoàn kết và kỷ luật, chủ động sáng tạo, khắc phục khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ”. Vì sự phát triển bền vững của Học viện, nhiệm vụ này đặt ra cho các tổ chức, các lực lượng, trong đó giảng viên phải là lực lượng nòng cốt, đi đầu, có ý nghĩa quyết định. Để tiếp tục tham gia đóng góp vào sự phát triển của Học viện trong thời gian tiếp theo, trách nhiệm đặt ra cho thế hệ giảng viên hôm nay là không ngừng nỗ lực, tích cực học tập, nghiên cứu, tu dưỡng, rèn luyện, trưởng thành về mọi mặt. Mỗi giảng viên phải thực sự nâng tầm về tư tưởng, chính trị, đạo đức, tri thức, quyết tâm phấn đấu, cống hiến nhiều hơn nữa tạo ra sự đột phá mạnh mẽ trong giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học. Sự tiến bộ, trưởng thành của mỗi giảng viên  là sự đóng góp tích cực vào quá trình xây dựng Học viện vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội hiện đại trong kỷ nguyên mới.

Với triết lý giáo dục: “Tiên phong – Nhân văn – Mẫu mực – Đổi mới – Phát triển”, Học viện đã định hình cụ thể, rõ ràng hơn về sứ mạng, tầm nhìn, giá trị cốt lõi và mục tiêu đào tạo trong giai đoạn mới, trở thành kim chỉ nam dẫn đường, định hướng toàn bộ hoạt động giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học góp phần đào tạo ra đội ngũ cán bộ chính trị, giảng viên, cán bộ nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn thực sự tiên phong, mẫu mực về bản lĩnh chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, có trí tuệ và tầm nhìn, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốcViệt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới.

[1]Học viện Chính trị, Quyết định số 3375/QĐ-HV ngày 14 tháng  11 năm 2025 của Giám đốc Học viện Chính trị về Triết lý giáo dục của Học viện Chính trị, Hà Nội, tr.1.

[2]Học viện Chính trị, Quyết định số 3375/QĐ-HV ngày 14 tháng  11 năm 2025 của Giám đốc Học viện Chính trị về Triết lý giáo dục của Học viện Chính trị, Hà Nội, tr.2.

[3]Học viện Chính trị, Quyết định số 3375/QĐ-HV ngày 14 tháng  11 năm 2025 của Giám đốc Học viện Chính trị về Triết lý giáo dục của Học viện Chính trị, Hà Nội, tr.2.

[4]Học viện Chính trị, Quyết định số 3375/QĐ-HV ngày 14 tháng  11 năm 2025 của Giám đốc Học viện Chính trị về Triết lý giáo dục của Học viện Chính trị, Hà Nội, tr.3.

[5]Học viện Chính trị, Quyết định số 3375/QĐ-HV ngày 14 tháng  11 năm 2025 của Giám đốc Học viện Chính trị về Triết lý giáo dục của Học viện Chính trị, Hà Nội, tr.3.