Trong bối cảnh toàn cầu đang bước vào kỷ nguyên Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với sự bùng nổ của chuyển đổi số, Việt Nam xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ chiến lược, cấp bách và lâu dài, nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao năng lực quản trị quốc gia, cải thiện chất lượng cuộc sống của Nhân dân, hướng tới mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”. Gần đây nhất, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024[1], định hình ra con đường chiến lược để Việt Nam tiến mạnh vào kỷ nguyên phát triển mới, tạo ra cơ hội to lớn để đẩy mạnh tiến trình hội nhập và nâng cao năng lực cạnh tranh của đất nước.

Tuy nhiên, song hành với cơ hội phát triển, quá trình chuyển đổi số cũng mở ra một “mặt trận tư tưởng mới” – không gian mạng, nơi các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị triệt để lợi dụng để chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Chúng sử dụng công nghệ hiện đại để tán phát thông tin sai lệch, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, kích động, chia rẽ, gây hoang mang trong xã hội. Vì vậy, đấu tranh phòng, chống các quan điểm sai trái, thù địch trong chuyển đổi số là nhiệm vụ cấp bách, có ý nghĩa chiến lược, lâu dài, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam – nhân tố quan trọng trong hoạch định đường lối, quan điểm lãnh đạo của Đảng, yếu tố làm nên mọi thắng lợi trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh chuyển đổi số, dữ liệu và hệ thống thông tin quốc gia được xem là tài sản chiến lược, phản ánh toàn diện các hoạt động quản trị, kinh tế, xã hội và quốc phòng – an ninh. Khi các lĩnh vực trọng yếu được số hóa, nguy cơ tấn công, chiếm đoạt hoặc khai thác dữ liệu trở nên phức tạp và khó kiểm soát hơn. Các cuộc tấn công mạng có thể phá hoại hạ tầng số, làm tê liệt dịch vụ công, gây gián đoạn giao dịch kinh tế – xã hội, qua đó làm suy giảm lòng tin của người dân và doanh nghiệp. Đặc biệt, nếu dữ liệu nhạy cảm bị rò rỉ, nó có thể bị lợi dụng cho gián điệp, thao túng chính sách, hoặc phục vụ các chiến dịch tuyên truyền sai lệch nhằm chia rẽ xã hội, gây bất ổn chính trị và thúc đẩy “diễn biến hòa bình”. Ngoài ra, phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài trong hạ tầng và phần mềm cốt lõi cũng đặt quốc gia vào thế bị động và dễ tổn thương khi xảy ra xung đột.

Những nguy cơ này có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng về chính trị – an ninh, làm suy yếu chủ quyền số, gây thiệt hại kinh tế lớn, gia tăng bất ổn xã hội và đe dọa sự ổn định của hệ thống chính trị trong dài hạn. Vì vậy, bảo vệ dữ liệu và an ninh mạng được xem là yếu tố then chốt để bảo đảm an toàn quốc gia trong quá trình chuyển đổi số.

1. Nhận diện âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch trong chuyển đổi số hiện nay

Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc mọi mặt của đời sống xã hội, tạo nên môi trường mới cho sự giao lưu, trao đổi thông tin và lan tỏa tri thức. Không gian mạng trở thành “mặt trận mới” trong đấu tranh chính trị, tư tưởng, nơi các thế lực thù địch, phản động và cơ hội chính trị triệt để lợi dụng để chống phá Đảng, Nhà nước ta. Đặc điểm của môi trường tư tưởng trong chuyển đổi số là thông tin được lan truyền nhanh, rộng và khó kiểm chứng, làm cho việc quản lý, định hướng và kiểm soát trở nên phức tạp hơn rất nhiều.

Trên không gian mạng, các thế lực thù địch xem đây là “địa bàn trọng điểm”, “phương tiện chiến lược” để tiến hành âm mưu “diễn biến hòa bình”. Chúng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi, có tổ chức, được hỗ trợ bởi công nghệ hiện đại. Một trong những thủ đoạn chủ yếu là tuyên truyền, xuyên tạc, bóp méo sự thật, đặc biệt là xuyên tạc đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhằm gây hoài nghi, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Chúng ra sức phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, cổ súy cho “đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập”, “tam quyền phân lập”, “xã hội dân sự” và “tự do báo chí, tự do ngôn luận tuyệt đối”. Một số đối tượng còn lợi dụng các sự kiện nhạy cảm, những khó khăn, hạn chế trong đời sống xã hội để bóp méo, thổi phồng, xuyên tạc bản chất sự việc, kích động tâm lý bất bình trong nhân dân, nhằm tạo cớ gây rối, chia rẽ Đảng với dân, Quân đội với Nhân dân.

Một thủ đoạn khác là tạo dựng các chiến dịch truyền thông có chủ đích, sử dụng tài khoản ảo, thuật toán, thậm chí trí tuệ nhân tạo để tạo ra tin giả, tin xuyên tạc nhằm dẫn dắt dư luận. Không chỉ dừng ở tuyên truyền, các lực lượng thù địch còn tìm cách tác động vào tư tưởng lớp trẻ – vốn là nhóm sử dụng Internet nhiều nhất – nhằm gieo rắc hoài nghi, kích động tâm lý phản hệ thống.

Bên cạnh đó, các thế lực thù địch còn tiến hành tấn công mạng nhằm vào hạ tầng thông tin, cổng dịch vụ công, cơ quan báo chí hoặc hệ thống dữ liệu quốc gia nhằm gây gián đoạn, làm mất niềm tin của người dân đối với năng lực quản lý của Nhà nước. Ngoài ra, chúng tận dụng các vấn đề phát sinh trong quá trình chuyển đổi số, như chậm trễ, sai sót kỹ thuật, lộ lọt dữ liệu, để thổi phồng thành thất bại hệ thống, từ đó kích động tâm lý bất mãn xã hội.

Các hoạt động này diễn ra tinh vi, liên tục và đa dạng, kết hợp giữa kỹ thuật số hiện đại và chiến thuật tâm lý – xã hội, dễ xâm nhập vào đời sống tinh thần của người dân. Điều đó cho thấy, chuyển đổi số không chỉ tạo ra cơ hội phát triển, mà còn đặt ra thách thức lớn về bảo vệ chủ quyền số, an ninh tư tưởng và sự ổn định chính trị – xã hội. Vì vậy, nhận diện rõ âm mưu, thủ đoạn chống phá là điều kiện tiên quyết để chủ động đấu tranh, phòng ngừa và bảo vệ thành quả chuyển đổi số hiện nay.

Tình hình trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó nổi bật là:

Một là, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng ở một số nơi chưa theo kịp sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin và truyền thông số. Việc nắm bắt, phân tích và định hướng dư luận xã hội trên không gian mạng còn chậm, thiếu tính chủ động.

Hai là, một bộ phận cán bộ, đảng viên và Nhân dân còn thiếu kĩ năng số, kĩ năng nhận diện thông tin xấu độc; dễ bị lôi kéo, chia sẻ, bình luận các nội dung sai trái mà không nhận thức được hậu quả.

Ba là, cơ chế quản lý, chính sách pháp luật về an ninh mạng, quản lý thông tin số vẫn còn những bất cập, chưa theo kịp sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ và các nền tảng truyền thông mới.

Bốn là, sự chênh lệch về trình độ chuyển đổi số giữa các vùng, các ngành, giữa khu vực công và tư tạo ra “khoảng trống” để các thông tin sai trái, độc hại len lỏi, xâm nhập và lan truyền nhanh.

Năm là, hạ tầng kỹ thuật, nguồn nhân lực và năng lực ứng dụng công nghệ trong công tác tuyên truyền, đấu tranh phản bác trên không gian mạng ở một số nơi còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu của tình hình mới.

2. Giải pháp đấu tranh phòng, chống các quan điểm sai trái, thù địch trong chuyển đổi số

Trước tình hình nêu trên, để đấu tranh phòng, chống có hiệu quả các quan điểm sai trái, thù địch trong chuyển đổi số, cần triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ, giải pháp mang tính toàn diện, lâu dài và bền vững.

Một là, nâng cao nhận thức, bản lĩnh chính trị và “miễn dịch tư tưởng” cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân trong thời đại số. Cần tổ chức tốt công tác giáo dục, bồi dưỡng lý luận chính trị gắn với hướng dẫn kĩ năng sử dụng mạng xã hội an toàn, có chọn lọc theo hướng là người sử dụng thông minh. Theo đó, mỗi cán bộ, đảng viên và người dân cần có khả năng tự bảo vệ mình trước các thông tin sai trái, có trách nhiệm đấu tranh, phản bác khi gặp các nội dung xuyên tạc, kích động. Vì vậy, việc xây dựng “văn hóa số”, “công dân số” có trách nhiệm cần được coi là một nội dung quan trọng trong giáo dục chính trị, tư tưởng hiện nay. Qua đó, bảo đảm cho vận hành các quy trình “chuyển đổi số” vừa hiệu quả, vừa nhanh chóng và an toàn.

Hai là, tăng cường vai trò của hệ thống chính trị và các lực lượng đấu tranh chuyên trách. Cần phát huy hơn nữa hiệu quả hoạt động của Ban Chỉ đạo 35 các cấp, các lực lượng chuyên trách, bán chuyên trách về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; xây dựng mạng lưới cộng tác viên dư luận xã hội, đội ngũ “chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng số” có trình độ, kĩ năng và đạo đức nghề nghiệp vững vàng. Đồng thời, phải tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan tuyên giáo và dân vận, công an, quân đội, truyền thông và các doanh nghiệp công nghệ trong nắm bắt, xử lý và định hướng thông tin, bảo đảm lan toả thông tin tích cực và ngăn chặn các thông tin sai lệch.

Ba là, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ trong công tác phát hiện, xử lý và định hướng thông tin. Cần tận dụng những thành tựu của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet kết nối vạn vật (IoT) …, để phát hiện sớm, cảnh báo và có biện pháp kịp thời bóc gỡ thông tin xấu độc, tin giả. Cùng với đó, tập trung phát triển các nền tảng số của Đảng, Nhà nước để tăng cường lan tỏa thông tin chính thống, tạo “dòng chủ lưu” trên không gian mạng. Đồng thời, Việt Nam cần chủ động đẩy mạnh hợp tác quốc tế về quản lý không gian mạng một cách chủ động, tích cực theo đúng tinh thần của Công ước Hà Nội (Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng)[2] mới được các quốc gia ký kết ngày 25 tháng 10 năm 2025 tại Thủ đô Hà Nội, qua đó, bảo đảm an toàn dữ liệu và ngăn chặn các nguồn tin độc hại từ bên ngoài, nhất là tội phạm trên không gian mạng.

Bốn là, đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, giáo dục, định hướng dư luận xã hội. Trong bối cảnh số hóa, cần chuyển mạnh từ tuyên truyền truyền thống sang truyền thông hiện đại, sử dụng các công cụ số như video ngắn, clip, đồ họa, livestream, podcast … để lan tỏa thông tin tích cực, dễ tiếp cận, phù hợp với tâm lý người dùng mạng xã hội và truy cập Internet. Do đó, báo chí cách mạng, nền tảng truyền thông xã hội của Đảng, Nhà nước phải thực sự là kênh thông tin chủ lực, chiếm lĩnh và làm chủ không gian mạng. Cần phát huy vai trò của trí thức, văn nghệ sĩ, nhà báo, các KOLs tích cực trong việc lan tỏa giá trị nhân văn, cách mạng và phản bác thông tin sai trái.

Năm là, hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật về quản lý, bảo đảm an ninh mạng và chuyển đổi số an toàn. Cần rà soát, bổ sung và hoàn thiện khung pháp lý về an toàn, an ninh mạng trên cơ sở Luật an ninh mạng năm 2018. Theo đó, cần quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức, doanh nghiệp cung cấp nền tảng số. Đồng thời, xây dựng môi trường pháp lý hiện đại, minh bạch, vừa đảm bảo quyền tự do ngôn luận, quyền tiếp cận thông tin của công dân, vừa kiên quyết xử lý các hành vi lợi dụng tự do, dân chủ để chống phá Đảng, Nhà nước, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của tổ chức và cá nhân. Song song đó, cần phát triển hạ tầng dữ liệu quốc gia, bảo vệ chủ quyền số, chủ quyền dữ liệu, không để các thế lực bên ngoài thao túng thông tin của Việt Nam.

Sáu là, phát huy vai trò của cán bộ, đảng viên và lực lượng vũ trang trong đấu tranh phòng, chống các quan điểm sai trái, thù địch trong chuyển đổi số. Trong bối cảnh hiện nay, vai trò của cán bộ, đảng viên và lực lượng vũ trang là hết sức quan trọng. Mỗi cán bộ, đảng viên phải là một “pháo đài tư tưởng” vững chắc, nêu cao tinh thần cảnh giác cách mạng, gương mẫu trong phát ngôn, viết bài và sử dụng mạng xã hội; không chia sẻ, bình luận, tiếp tay cho các thông tin sai trái, thù địch; đồng thời, chủ động tuyên truyền, lan tỏa những thông tin tích cực, đúng đắn, góp phần định hướng dư luận xã hội.

Lực lượng vũ trang nhân dân, đặc biệt là Quân đội nhân dân và Công an nhân dân, cần phát huy vai trò nòng cốt trong bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng. Cần chủ động nắm chắc tình hình, phát hiện sớm, xử lý kịp thời các luồng thông tin độc hại, xuyên tạc, không để bị động, bất ngờ. Song song với đó, cần lan tỏa hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ”, “Công an nhân dân vì dân phục vụ” trên không gian mạng, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa.

Các cơ quan báo chí, tuyên giáo và dân vận, đoàn thể chính trị – xã hội trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phải tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, giữa chiều sâu và tính hấp dẫn, giữa truyền thống và công nghệ hiện đại. Mỗi tổ chức, mỗi cơ quan, mỗi cá nhân đều phải coi đấu tranh phòng, chống quan điểm sai trái, thù địch trong chuyển đổi số là nhiệm vụ chính trị trọng yếu, thường xuyên, liên tục, gắn với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.

Tóm lại, đấu tranh phòng, chống các quan điểm sai trái, thù địch trong chuyển đổi số, là nhiệm vụ chính trị trọng yếu, thường xuyên và lâu dài. Đây không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chuyên trách, mà còn là nghĩa vụ của mỗi cán bộ, đảng viên và công dân Việt Nam trong thời đại số. Thực hiện tốt nhiệm vụ này chính là bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa, đồng thời góp phần xây dựng không gian mạng lành mạnh, an toàn, nhân văn, phục vụ hiệu quả cho sự nghiệp chuyển đổi số quốc gia, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước./.

[1] Bộ Chính trị, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Hà Nội, 2024.

[2] Liên Hợp Quốc, United Nations Convention against Cybercrime, https://www.unodc.org/unodc/en/cybercrime/convention/text/convention-full-text.html, truy cập ngày 02/12/2025.